Fréttir


Jöklabreytingar og loftslag

23.10.2008

Mánudaginn 27. október kl. 17:15 flytur Oddur Sigurðsson erindi fyrir Hið íslenska náttúrufræðifélag. Erindið fjallar um áhrif loftslagsbreytinga á jökla Íslands.

Oddur mun flytja erindi um áhrif loftslagsbreytinga á jökla Íslands. Oddur er jarðfræðingur á Vatnamælingum (Orkustofnun) og er sérfræðingur á sviði jöklafræði. Hann hefur skrifað fjölda fræðigreina og bóka um jökla landsins. Oddur er viðurkenndur náttúruljósmyndari og eru skrif hans oft vel studd af faglegum ljósmyndum

Geysilegar breytingar hafa orðið á íslenskum jöklum á sögulegum tíma og sennilega eru þær hvað örastar á okkar dögum. Talið er að jöklarnir hafi verið mun umfangsminni á landnámsöld heldur en nú. Að öllum líkindum hefur veðurfar kólnað nokkuð samfellt fyrstu 1000 ár Íslandsbyggðar og voru jöklar stærstir í kringum 1890 og höfðu þá ekki orðið stærri síðan ísöld lauk fyrir um 10.000 árum. Á 20. öld hlýnaði töluvert í heiminum og fór Ísland ekki varhluta af því. Jöklar landsins minnkuðu þá um það bil jafnmikið og þeir höfðu stækkað næstu 3 aldir þar á undan þrátt fyrir kuldatímabil eftir 1965 en þá stækkuðu þeir bæði að rúmmáli og flatarmáli. Síðustu 12 árin tók steininn úr. Sennilega er það hlýjasta 12 ára tímabil í Íslandssögunni, enda rýrna jöklar örar nú en vitað er til um að gerst hafi áður. Lætur nærri að flatarmál jöklanna minnki nú um 0,3% á ári hverju og rúmmálið um allt að 0,5%. Með slíku áframhaldi endast þeir vart meira en tvær aldir.


Utanaðkomandi þættir aðrir en loftslag geta haft veruleg áhrif á afkomu jökla. Þeirra helstir eru lón sem jökullinn kelfir í, aurkápa á yfirborði jökulsins sem tefur mjög bráðnun, eldgos sem geta brætt stóran hluta jökuls í einu vetfangi og jarðhiti sem bræðir suma jökla neðan frá án afláts. Alls þessa verður að gæta þegar mældar breytingar eru túlkaðar út frá loftslagi. Í erindinu verða sýnd dæmi um mismunandi gerðir jökla og hvernig sjá má á þeim hvert eðlið er. Þar eru m.a. Hyrningsjökull í Snæfellsjökli sem svarar veðurfarsbreytingum strax, Síðujökull en hann gengur einungis fram í snöggum stökkum á nokkurra áratuga fresti, Gígjökull í Eyjafjallajökli var nánast bræddur til þurrðar í eldgosi 1821-1823, Breiðamerkurjökull en úr honum sýgur Jökulsárlón merginn og tvíburarnir Hoffellsjökull og Svínafellsjökull í Hornafirði sem búa við misjafnan vöxt þótt atlætið sé svipað.

(Ágrip í fullri lengd og myndir má nálgast á heimasíðu Hins íslenska náttúrufræðifélags; www.hin.is)