Mengun

Brennsla eldsneytis og útblástur gróðurhúsalofttegunda

Á undanförnum árum hefur umræða um umhverfismál farið vaxandi á alþjóðlegum vettvangi. Þar á meðal hefur mikið verið fjallað um áhrif mengunar af manna völdum á veðurfar vegna svokallaðra gróðurhúsaáhrifa. Útblástur bifreiða og bruni á olíu, kolum og gasi í iðnaði og orkuverum hefur leitt til mikillar losunar koldíoxíðs og hefur styrkur CO₂ í andrúmslofti nú aukist um 33% frá upphafi iðnbyltingarinnar.

Gróðurhúsaáhrif

Jörðinni má á ýmsan hátt líkja við gróðurhús en lofthjúpur hennar gegnir svipuðu hlutverki og glerið í gróðurhúsinu. Hann hleypir greiðlega í gegnum sig sýnilegri sólargeislun en gleypir eða heldur inni miklum hluta varmageislunarinnar sem berst frá yfirborði jarðar. Þannig takmarkar lofthjúpurinn varmatap frá jörðinni. Þessi áhrif lofthjúpsins á hitastig og loftslag á jörðinni eru nefnd gróðurhúsaáhrif. Án gróðurhúsaáhrifa væri meðalhitastig á jörðinni -18°C í stað +15°C, eins og það er nú. Gróðurhúsaáhrifin eru þannig forsenda fyrir lífi á jörðinni í núverandi mynd.

Aukning þessara áhrifa, m.a. vegna mikillar losunar gróðurhúsalofttegunda af mannavöldum, kynni hins vegar að valda hitaaukningu og hættulegri röskun á veðurfari (veðurfarsbreytingar) og vistkerfum jarðarinnar. Líklegar afleiðingar af hitaaukningu á jörðunni yrðu m.a. þær að gróðurbelti færðust til, yfirborð sjávar myndi hækka og flóðahætta aukast á ýmsum frjósömum og þéttbýlum svæðum. Auk þess kynnu að verða breytingar á lífsskilyrðum í sjó vegna breytinga á straumum og seltu. Óvíst er hvaða afleiðingar þetta hefði fyrir mannkynið, en líklega myndu veðurfarsbreytingar og afleiðingar þeirra auka mjög á vandann sem nú þegar steðjar að mannkyninu vegna mikillar fjölgunar jarðarbúa.

Útblástur gróðurhúsalofttegunda á Íslandi

Um helmingur útblásturs Íslendinga er tilkominn vegna samgangna og fiskveiða og því eru gögn um eldsneytissölu mjög mikilvæg til þess að við getum uppfyllt okkar upplýsingarskyldu. Eins og sést á mynd inni hér til hliðar eru um 63% af innfluttum jarðolíuvörum eldsneyti gasolía, þotueldsneyti og bensín, en þetta eru þær olíuvörur sem einkum eru notaðar til samgangna og fiskveiða. Um helmingur af útblæstri Íslendinga er kominn til vegna samgangna og fiskveiða, en hinn helmingurinn kemur til að miklu leyti vegna iðnaðar. Kol, kolakox og skautmassi eru fyrst og fremst notuð í iðnaði, og má raunar oft deila um það hvort kol sem flutt eru inn til Íslands teljist til orku eða iðnaðarhráefnis. Á myndinni eru allar jarðolíuvörur taldar með, hvort sem er til iðnaðar eða orkuvinnslu.

CO₂ sem verður til við bruna á 1 tonni af ýmsu eldsneyti